Chleb wigilijny pachnący piernikiem – chrupiąca skórka dzięki pieczeniu w garnku

Chleb wigilijny to korzenny, domowy bochenek, który pachnie przyprawą do piernika i doskonale odnajduje się na świątecznym stole – od barszczu, przez śledzie, po pasztet. Najlepiej upiec go 23 grudnia i dać mu porządnie wystygnąć, zanim trafi pod nóż.

Trudno wskazać jedną, pewną historię „chleba wigilijnego”, bo w polskich domach świąteczne pieczywo miało wiele odsłon – od prostych bochenków po wersje doprawiane i wzbogacane dodatkami. Wspólny mianownik jest ten sam: aromat, prosty skład i wypiek, który ma pasować do całej kolacji, a nie tylko do jednego dania.

Ten przepis jest świetny, bo łączy chrupiącą skórkę z miękkim, elastycznym miąższem, a pieczenie w rozgrzanym naczyniu z pokrywką daje efekt jak z piekarni. Otręby dodają smaku i struktury, a przyprawa korzenna sprawia, że to pieczywo naturalnie „robi” klimat Świąt.

Składniki

Jak wybierać składniki

Jak wybrać mąkę pszenną do chleba?

Najlepiej sprawdzi się mąka typ 650 (da bardziej „chlebowy” smak) albo typ 500 (lżejszy miąższ). Wybieraj mąkę świeżą, bez obcego zapachu, przechowywaną w suchym miejscu – zawilgocona potrafi osłabić wyrastanie i dać zbity środek.

Jak wybrać świeże drożdże?

Sięgaj po drożdże o jasnym, kremowym kolorze, zwarte, bez śliskiej powierzchni i bez zapachu fermentacji. Im świeższe drożdże, tym stabilniejszy rozczyn i przewidywalne wyrastanie ciasta.

Jak wybrać przyprawę korzenną do piernika?

Wybieraj mieszanki o krótkim składzie, gdzie dominują cynamon, imbir, goździki i kardamon, bez nadmiaru cukru czy aromatów. Dobra przyprawa powinna intensywnie pachnieć już po otwarciu – wtedy chleb będzie wyraźnie korzenny, a nie „mdły”.

Pszenny chleb wigilijny – przepis krok po kroku

Krok 1. Zrób rozczyn

Drożdże zalej letnią wodą, wsyp cukier i dodaj 1 łyżkę mąki (odmierz z puli mąki do ciasta). Dokładnie wymieszaj i odstaw na 15 minut.

Krok 2. Połącz suche składniki

W dużej misce wymieszaj mąkę, otręby, sól oraz przyprawę korzenną.

Krok 3. Wyrób ciasto

Przemieszaj rozczyn, wlej go do miski z suchymi składnikami, dodaj oliwę i ocet. Wymieszaj łyżką do wstępnego połączenia, przełóż na blat i wyrabiaj ręcznie ok. 5 minut, aż ciasto będzie gładkie i elastyczne. Jeśli jest zbyt twarde, dolej odrobinę wody podczas wyrabiania.

Wskazówka: woda do rozczynu ma być letnia (nie gorąca) – zbyt wysoka temperatura osłabia drożdże i ciasto może gorzej rosnąć.

Krok 4. Pierwsze wyrastanie

Uformuj ciasto w kulę, przełóż do miski, przykryj czystą ściereczką i odstaw na 20 minut do wyrośnięcia.

Krok 5. Uformuj bochenek i złóż „na trzy”

Uderz pięścią w ciasto, przełóż na blat i uformuj bochenek dopasowany do kształtu naczynia żaroodpornego (łączeniem do dołu). Rozpłaszcz na prostokąt i złóż boki do środka, jak przy składaniu „na trzy”. Ponownie rozpłaszcz i powtórz – łącznie wykonaj 3 składania.

Krok 6. Drugie wyrastanie

Przykryj ciasto ściereczką i odstaw na kolejne 20 minut.

Wskazówka: jeśli w kuchni jest chłodno, odstaw miskę w pobliżu (ale nie na) ciepłego piekarnika – stała, łagodna temperatura ułatwia równomierne wyrastanie.

Krok 7. Rozgrzej piekarnik i naczynie

W czasie wyrastania rozgrzewaj piekarnik do 250°C razem z naczyniem z pokrywką, w którym będziesz piec chleb. Piekarnik i naczynie muszą być bardzo gorące.

Krok 8. Przełóż ciasto i natnij

Przełóż bochenek do gorącego naczynia. Spryskaj wierzch wodą, oprósz otrębami (lub ziarnami, jeśli używasz) i natnij ostrym nożem albo żyletką.

Krok 9. Piecz pod przykryciem

Załóż gorącą pokrywkę, wstaw naczynie na 2. półkę od dołu. Zmniejsz temperaturę do 230°C i piecz 40 minut.

Wskazówka: zdejmując pokrywkę po 40 minutach, zrób to szybko i ostrożnie – para jest bardzo gorąca, a szybkie domknięcie piekarnika pomaga utrzymać temperaturę.

Krok 10. Dopiecz na kolor

Otwórz piekarnik, zdejmij pokrywkę, zamknij drzwiczki i dopiekaj chleb ok. 20 minut, aż będzie wyraźnie złoty.

Krok 11. Wystudź przed krojeniem

Wyjmij bochenek i studź na kratce. Nie krój na gorąco – chleb potrzebuje czasu, by miąższ „doszedł” i nie kleił się do noża.

Smacznego i spokojnych Świąt!

Wartości odżywcze (w przybliżeniu)